ลำต้นคือทางหลวงของพืช มันชูใบไว้ให้รับแสงแดด และภายในมีท่อเล็ก ๆ ท่อชุดหนึ่งลำเลียงน้ำและแร่ธาตุจากรากขึ้นไปยังทุกใบ อีกชุดลำเลียงอาหารที่เป็นน้ำตาลซึ่งสร้างในใบลงไปยังรากและผล เราพิสูจน์ได้ว่าลำต้นลำเลียงน้ำด้วยการทดลองง่าย ๆ โดยใช้น้ำผสมสีกับดอกไม้สีขาวหรือก้านขึ้นฉ่าย ลำต้นบางชนิดยังเก็บอาหาร มันฝรั่งคือลำต้นใต้ดินที่พองออก และอ้อยเก็บน้ำตาลในลำต้น ขิงและขมิ้นที่ใช้ทั้งในครัวอินเดียและครัวไทยก็เป็นลำต้นใต้ดินเช่นกัน ลำต้นยังมีตา ดอก และผลติดอยู่ด้วย
ดอกคือส่วนสืบพันธุ์ของพืช ส่วนต่าง ๆ เรียงเป็นวง วงนอกสุดคือกลีบเลี้ยง มักเล็กและเขียว ทำหน้าที่ปกป้องดอกตูมก่อนบาน ถัดเข้ามาคือกลีบดอก มักมีสีสดและกลิ่นหอมเพื่อดึงดูดแมลง นก และค้างคาว ภายในกลีบดอกคือเกสรเพศผู้ แต่ละอันมีก้านบางเรียกว่าก้านชูอับเรณู มีอับเรณูอยู่ด้านบนที่สร้างละอองเรณูเป็นผง ตรงกลางคือเกสรเพศเมีย ประกอบด้วยยอดเกสรที่เหนียวอยู่ด้านบน ท่อที่เรียกว่าก้านเกสร และฐานพองที่เรียกว่ารังไข่ซึ่งมีออวุลอยู่ข้างใน เมื่อละอองเรณูไปถึงยอดเกสร ก็เกิดการถ่ายเรณู รังไข่เจริญเป็นผลและออวุลกลายเป็นเมล็ด ชบาที่ขึ้นทั่วไทยเป็นดอกที่เหมาะกับการศึกษาเพราะส่วนต่าง ๆ ใหญ่และมองเห็นง่าย ส่วนห้องเรียนอินเดียใช้มัสตาร์ด กุหลาบ มะลิ และลำโพง
ตัวอย่าง: นำดอกชบามาค่อย ๆ ดึงส่วนต่าง ๆ ออกจากด้านนอกเข้าด้านใน วางแต่ละวงบนกระดาษ นับกลีบเลี้ยงและกลีบดอก มองที่แท่งกลางยาว ปุ่มเหลืองเล็ก ๆ จำนวนมากคืออับเรณูบนเกสรเพศผู้ และปลายสีแดงเหนียวห้าอันที่ปลายสุดคือยอดเกสรเพศเมีย ใช้แว่นขยายดูละอองเรณูบนอับเรณู และให้ผู้ใหญ่ช่วยผ่าฐานเพื่อหารังไข่ที่มีออวุลเล็ก ๆ ผลที่คาดไว้: กลีบเลี้ยงห้ากลีบ กลีบดอกห้ากลีบ เกสรเพศผู้จำนวนมากเชื่อมเป็นหลอดรอบก้านเกสร และยอดเกสรแยกห้าแฉก จากนั้นนำดอกไม้สีขาวหรือก้านขึ้นฉ่ายแช่ในน้ำผสมสีผสมอาหาร ผลที่คาดไว้: ผ่านไปไม่กี่ชั่วโมง กลีบดอกหรือเส้นใบเปลี่ยนเป็นสีของสีย้อม แสดงว่าลำต้นลำเลียงน้ำขึ้นไป
| # | คำถาม | คำตอบ |
|---|---|---|
| 1 | ส่วนของดอกที่สร้างละอองเรณูคือ... | C — อับเรณู |
| 2 | หลังการถ่ายเรณู รังไข่ของดอกเจริญเป็น... | A — ผล |
| 3 | มันฝรั่งแท้จริงคือส่วนที่พองของ... | B — ลำต้นใต้ดิน |
| 4 | ถ้าดอกไม้สีขาวกลายเป็นสีน้ำเงินในน้ำสีน้ำเงิน แสดงว่า... | C — ลำต้นลำเลียงน้ำขึ้นไป |